SOCIODEMOGRAFSKE KARAKTERISTIKE I NAVIKE U VEZI SA PUŠENJEM UČESNIKA SKRININGA ZA RANO OTKRIVANJE RAKA PLUĆA U VOJVODINI, SRBIJA

Sažetak

Uvod. Karcinom pluća je na drugom mestu po učestalosti karcinoma kod žena, a najčešći je kod muškaraca u Republici Srbiji. Cilj istraživanja bio je analiziranje navika (aktuelne i bivše) u vezi sa pušenjem kod učesnika skrining programa na karcinom pluća.

Materijal i metode. Istraživanje je sprovedeno u vidu studije preseka u periodu 29.9.2020−9.6.2023. godine. Skrining karcinoma pluća primenom low-dose computed tomography sprovodi se u Institutu za plućne bolesti Vojvodine, a u odabir ispitanika za skrining uključen je Dom zdravlja Novi Sad. Za potrebe ovog skrining programa kreirana je baza podataka. Demografski podaci o starosti, polu, nivou formalnog obrazovanja, kao i o faktorima u vezi sa pušenjem prikupljeni su pomoću onlajn upitnika, dizajniranog za potrebe ovog skrininga.

Rezultati. U istraživanju je učestvovalo 2.460 ispitanika (58,9% ženskog pola), prosečne starosti 63,7 ± 6,8 godina. Većina ispitanika bili su pušači (83,3%). Ukupno 48,7% je razmatralo mogućnost prestanka pušenja u prethodnih šest meseci, a u narednih mesec dana 24% nameravalo je da prestane sa pušenjem. Pacijenti koji su često ili vrlo često bili zabrinuti zbog rizika od karcinoma pluća bili su spremniji da ostave cigarete u odnosu na one koji to nisu (33,3% prema 16,2%), p < 0,001.

Zaključak. Utvrđen je nizak stepen lične odluke ispitanika za prestanak pušenja, kao i nedovoljno razvijena svest o riziku za nastanak karcinoma pluća. Pilot projekat za skrining karcinoma pluća trebalo bi proširiti na područje cele države, a lekari primarne zdravstvene zaštite treba da imaju aktivniju ulogu u odvikavanju od pušenja kod svih osoba.